Laatste afscheid van de ISS-bemanning aan FSL

17 juli 2026 werd de laatste dag van het PASTA-3-experiment, het laatste experiment dat wordt uitgevoerd in het Fluid Science Laboratory aan boord van het Internationaal Ruimtestation. ESA-astronaut Sophie Adenot maakte van de gelegenheid gebruik om de teams op de grond toe te spreken en benadrukte daarbij de nalatenschap van het FSL tijdens zijn 18 jaar in de Columbus-module.

Opname van de boodschap van Sophie Adenot: www.aeronomie.be/sites/default/files/2026-08/sophie_channel2_20260717_1…

Fluid Science Laboratory

De FSL, die zich in de Columbus-module aan boord van het ISS bevond, werd ontworpen om wetenschappelijke experimenten op het gebied van vloeistofdynamica in microzwaartekracht uit te voeren. Gedurende zijn levensduur heeft de FSL de volgende experimenten ondersteund:

• GEOFLOW, waarin de stroming van een onsamendrukbare, viskeuze vloeistof tussen twee concentrische bollen werd onderzocht, waarmee thermische convectie in de aardmantel wordt gesimuleerd;
• FASES, waarin de dynamische ontwikkeling van druppels tijdens de destabilisatie van een emulsie werd bestudeerd;
• RUBI, dat de faseovergang en warmteoverdracht in een kokende vloeistof onderzocht;
• COMPGRAN, dat verdichting en spanning in korrelige materialen onderzocht;
• FOAM-C, dat de hydrodynamische eigenschappen en de grofkorrelvorming van waterige schuimen bestudeerde;
• PASTA, dat de stabiliteit en ontwikkeling van verschillende emulsiesamenstellingen analyseerde.

Transcript van de boodschap van Sophie Adenot's

Sophie:
        “Hey, Nick, Sophie op lijn twee voor FSL.”

Nick:
        “Hey, Sophie, we zijn met jou op lijn twee.”

Sophie:
        “Ik vraag me af of dit een goed moment is om een bericht door te geven aan FSL? En vooral aan B.USOC.”

Nick:
        “Sophie, we zullen je bericht absoluut in ontvangst nemen, en we hebben FSL op de console.” 

Sophie:
        “Geweldig. Een speciale vermelding voor jullie, teams, FSL-teams. Vandaag komt er een einde aan de wetenschappelijke activiteiten van PASTA-3 en wordt het FSL-rek in Columbus definitief buiten gebruik gesteld. FSL werd in februari 2008 in de Columbus-module naar het ISS gelanceerd.
        De eerste activering en inbedrijfstelling van het FSL-rek vond op 17 februari 2008 in een baan om de aarde plaats door ESA-astronaut Léopold Eyharts. In de afgelopen 18 jaar in een lage baan om de aarde, waarin het FSL meer dan 101.000 keer rond de aarde is gegaan, heeft het baanbrekend onderzoek naar vloeistofdynamica in een microzwaartekrachtomgeving mogelijk gemaakt.
        In het kader van ESA's ISS Utilisation Program hebben onderzoeksteams uit heel Europa FSL ingezet om onderwerpen als korrelige stoffen, schuimen, emulsies en kookdynamica te bestuderen, teneinde onze kennis over het gedrag van vloeistoffen in de ruimte te vergroten.
        De activiteiten van FSL worden al jarenlang vanaf de grond ondersteund door ESA’s ISS-teams en industriële partners, en met name B.USOC in België, dat momenteel fungeert als het Facility Responsible Center voor FSL en de dagelijkse activiteiten verzorgt.
        Heel erg bedankt en van harte gefeliciteerd aan iedereen die ertoe heeft bijgedragen dat FSL al bijna 20 jaar, 18 jaar, zo’n groot succes is. Dat is geweldig. Gefeliciteerd.”

Nick:
        “Sophie, bedankt voor je woorden, en namens het FSL-team een enorme dank aan jou en alle anderen die de afgelopen 18 jaar, waarin we wetenschappelijk onderzoek in de ruimte hebben verricht, met FSL hebben samengewerkt. Hartelijk dank.”

Sophie:
        “Graag gedaan. Dit is het einde van mijn bericht.”

More information:

• Sophie Adenot's mission to the ISS (ESA article)
• Sophie Adenot and the Final Chapter of the Fluid Science Laboratory
• User Support and Operation Centres (ESA article)
• Belgian User Support and Operations Centre (B.USOC)
• 20 Years of operations onboard the International Space Station